روش های تدریس حل مسئله-ایفای نقش وبارش مغزی
1- روش حل مسئله
رسيدن به هدف در هر اقدامي"نوعي حل مسئله است.
مراحل روش حل مسئله ( الگوي جان ديويي)
1- مشخص كردن مسئله در تمام ابعاد براي شاگردان.
2-جمع ؟آوري اطلاعات براي ساخت فرضيه .
3-فرضيه سازي بر اساس حدس گمان اوليه .
4- آزمايش فرضيه ها توسط شاگردان و ثبت نتايج آزمايش ها كه درستي يا نادرستي فرضيه ها مشخص گردد.
5- نتيجه گيري" تعميم و كاربرد فضيه ها ي مورد قبول جهت استفاده ديگران.
مراحل روش حل مسئله ( جورج پوليا)
1- درك و فهم مسئله توسط شاگردان بوسيله: توجه دادن ذهن فراگيران به مسئله- تشريح واژه هاي كليدي- بيان مسئله توسط فراگيران به زبان ساده- تعيين معلومها و مجهول ها ي مسئله- تشخيص شرايط و محدوديتهاي مسئله- رسم شكل يا نمودارجهت فهم بهتر مسئله براي شاگردان – نقش راهنما بودن معلم و فعال بودن شاگردان)
2- نقشه كشي يا طراحي براي حل مسئله- در اين مرحله مسئله حل نمي شود "بلكه نقشه هايي طرح وبهترين آنها انتخاب مي شود .
3- اجراي نقشه و راهبردهاي انتخاب شده. كه در اين مرحله مهارت هاي لازم براي انجام پروژه را آموزش مي دهيم " نيروها و امكانات را سازماندهي مي كنيم" وعملكرد روش ها را بعد از حل واجرا توسط شاگردان "به مقايسه مي گذاريم .
4- بازنگري و كنترل " كه شاگردان مراحل انجام شده را دوباره با كمك معلم " كنترل و ارزشيابي- مي كنند. در اين مرحله شاگردان مواردي چون"كنترل و مقايسه چند مورد از نقشه ها-توصيف و- تشريح جواب مسئله و نوشتن توضيحات پاياني – حل بعضي از مسائل مشابه – مقايسه جوابهاي به دست آمده – ارتباط دادن جوابها با اهداف صورت مسئله –تعميم دادن جواب ها "تعميم- نتايج و استفاده از آنها در مو قعيتهاي جديد.
***************
2- روش ايفاي نقش
يكي از روشهايي كه در تكوين شخصيت فردي و اجتماعي شاگردان سهم زيادي دارد "روش ايفاي- نقش است "زيرا نمونه هاي كوچكي از ايفاي نقشهاي زندگاني است و بهتر از بقيه روش ها شاگردان- را در عرصه زندگي مي آزمايد .
امتيازات روش ايفاي نقش
1- ايجاد شور وشوق و انگيزه دروني در فراگيران.
2-مشاركت وفعاليت كليه شاگردان .
3- كاهش كم رويي و خجالت شاگردان.
4- افزايش مهارتهاي رواني – حركتي شاگردان.
5- تقويت نگرشها و طرز تفكر جديد وقبول ارزشهاي اجتماعي توسط شاگردان.
6-تقويت قدرت مديريت و سازماندهي شاگردان د ركلاس و آينده شغلي آنها .
شركت كنندگان در روش ايفاي نقش
الف-معلم در مقام مسئول اجراء و هماهنگ كننده فعاليتها.
ب- عده اي از شاگردان درنقش بازيگران اصلي و يك نفر در هر كروه به عنوان كارگردان.
ج-مشاهده كنندگان :بقيه شاگردان تماشاچي اند ودر پايان اجراي نمايش " ارزشياب و تحليل گر- نمايش می باشند .
مراحل روش ايفاي نقش
1-انتخاب موضوع ( درسي يا موضوعات دلخواه).
2- نوشتن نمايش نامه: كليه فعاليتها از شروع تا پايان را شاگردان با كمك و هدايت معلم نوشته واهداف اصلي موضوع درس را در يكايك مراحل مي گنجانند.
3- تعيين نقش ها براي شاگردان بر اساس توانايي و علاقه آنان .
4- تهيه امكانات و تجهيزات لازم بر اساس نمايش نامه تدوين شده و صحنه آرايي جذاب.
5- آمادگي و تمرين مقدماتي ( حفظ نقش ها – مطالعه نمايش نامه و اطلاع از نقش ديگران- شناخت وسايل و امكانات- تمرين به صورت متوالي)
6-اجرا كردن نمايش در حضور شاگردان و معلم و هدايت و كار گرداني نمايش توسط معلم- تاروش از اهداف دور نشود .
7- بحث و بررسي و ارزشيابي : در پايان نمايش شاگردان تماشاچي به صورت گروهي و با هدايت- معلم كليه مراحل را بررسي و ارزشيابي مي كنند و نكات مثبت و منفي آن را به معلم ارائه مي دهند.
در پايان معلم با توجه به اهداف درس براي شاگردان تكليف معين مي كند.
**************
3- روش بارش يا طوفان فكري
اين روش جهت تقويت زمينه هاي بالقوه خلاقيت شاگردان است و يكي از مسيرهاي ساخت- اين فضا"به كارگيري روشهاي تدريس خلاق و خلا قيت زاست.در فرايند خلايت"سه محور اصلي- وجود دارد :
1- دانش و مهارت و اطلاعات زمينه اي مناسبي در مورد موضوع شاگردان داشته باشند.
2- انگيزه دروني قوي در شاگردان وجود داشته باشد .
3- تفكر خلاق داشته باشند . اين بوسيله بارش فكري و مغزي ميسر مي گردد.
تعريف بارش فكري :
اجراي فن و گردهم آيي اي كه از طريق آن"عده اي مي كوشند براي يك مسئله به خصوص- " با انباشتن تمام افكار وانديشه هايي كه همان جا به وسيله اعضا ارائه مي گردد"راه حلي بيابند.
در اين تعريف چند نكته اساسي وجود دارد :
1- بارش فكري دانش و فن گروهي است .
2- تلاش فكري و ذهني به طور گروهي صورت مي گيرد تا راه حلي به دست آيد.
3- راه حلهايي براي يك مسئله يا موضوع پيشنهاد مي شود.
4-- بارش فكري"نوعي حمله ذهني به موضوع است كه شركت كنندگان واضح نظر خود را ابراز- می کنند .
قوانين لازم الاجراي روش بارش فكري
1- انتقاد از انديشه هاي غلط يا صحيح افراد ممنوع است زيرا روند فعاليت كند شده و فكر افراد را- به جاي تفكر "به سوي انتقاد سوق مي دهد.
2- قضاوت و ارزشيابي در مراحل بارش فكري"درمورد انديشه و فكر اعضاع ممنوع است زيرا-
وقت تلف شده واعضامتوجه عمل كرد مي شوند.
3-بايد كميت انيشه ها بيشتر باشد تاانيشه هاي خلاق بشتر شود .
4- اعضاء ميتوانند نظرات ديگر اعضاء را تغيير دهند"مشابه سازي كنند و با ادغام آنها نظر جديدي بدهند .
5-به نظرات غير معقول و غير منطقي و بديع و تازه توجه شود .
6- حضور افراد داوطلبانه و اختياري واز روي ميل و علاقه است.
7- مشابه سازي نظريات آزاد است . زيرا ممكن است انديشه هاي تازه و بكري به دست آيد.
مراحل روش بارش مغزي
الف- خلاقيت وتوليد انديشه- فعاليت اعضاء باهدايت مسئول جلسه شروع مي شود ونظرات را منشي ياد داشت مي كند.
ب-قضاوت و ارزشيابي-نظرات مشابه ونامناسب حذف ميشود ودرنهايت تعدادي نظريه به صورت پيشنهاد ودست آورد اصلي جلسه اعلام ميشود.
تشكيلات جلسه بارش فكري ( مغزي)
1- رئيس گروه- برنامه ريز و هدايت گر گروه است .
2- يك يا جند نفر منشي نظريات و انديشه هاي جديد را ثبت كرده و در پايان فهرست كاملي به- نام افراد ارائه دهنده تكميل مي كند.
3- اعضاء شركت كننده- بين 10 تا 400 نفر بر اساس دايره اطلاعات متغيير است متغير است.
4- مشاهده كنند گان- گاه عده اي در مقام مشاهده گر برجلسه نظارت كرده و برداشتها ي خود -راياداشت ميكنند ودر ارزشيابي نظر مي دهند.
زمان و طول جلسه بارش مغزي
بين 20 تا 45 دقيقه ( بر اساس نظر دكتر سيدني) .
در پايان معلم با توجه به اهداف درس براي شاگردان تكليف معين مي كند.