تکنولوژی وآموزش(تکنولوژی آموزشی)
تکنولوژی وآموزش(تکنولوژی آموزشی)
تاريخچه
براي روشن تر شدن مفهوم تکنولوژي آموزشي مراحلي را که اين مفهوم طي کرده است مورد بررسي قرار مي دهيم . البته اين مراحل مربوط به سالهاي بعد از 1900 است . در سالهاي قبل از 1900 گاهي معلمان اجسام حقيقي را به کلاس درس مي آوردند يا کودکان را به ديدن موزه ها مي بردند . در اين رابطه با روشهاي که قبل از سال 1900 به کار گرفته شده اند و کساني که به عنوان پيشگام در رشته تکنولوژي آموزشي معرفي مي شوند ساتلر (1968) و امير ابراهيمي ( 1366) اطلاعات زيادي ارائه مي دهند .
ساتلر سوفسطائيان قرن پنجم پيش از ميلاد را پيشگامان تکنولوژي آموزشي مي داند .و به دليل ماهيت سيستميک کار آنان از نظر طراحي و سازماندهي مواد آموزشي ، آنان را پيشگامان واقعي و غير قابل انکار اين رشته مي شناسد .
تکنولوژي آموزشي در طي تکامل خود از چهار مرحله گذر کرده و اکنون وارد مرحله پنجم شده است ( صبا , 56) . گرچه ممکن است کشورهاي مختلف الزاماً از اين مراحل گذر نکنند ولي بيشتر کشورها اين مراحل را تجربه کرده اند و هر فرد مي تواند در کشور خود نمونه اي از اين مراحل را بياورد .
مرحله اول – ابزار و وسايل
مرحله دوم - مواد آموزشي
مرحله سوم – نظامهاي درسي
مرحله چهارم – نظامهاي آموزشي
مرحله پنجم – نظامهاي اجتماعي
تکنولوژي آموزشي
واژه تکنولوژي آموزشي از ريشه يوناني Technologia به معني برخورد سيستماتيک مي آيد و تکنولوژي آموزشي به معناي کاربرد دانش براي مقاصد عملي مي باشد. وبستر 1981
تعريف تکنولوژي آموزشي از ديدگاههاي مختلف
- از نظر جي . آر . گاس مدير مرکز تحقيقات و نوآوريهای آموزشی وابسته به سازمان همکاریهای اقتصادی کشورهای اروپایی تکنولوژی آموزشی عبارت است :
طرح سازمان یافته و استقرار یک سیستم فراگیری که از مزایای روشهای نوین ارتباط جمعی و شیوه های جدید تدریس ، ابزار و وسایل بصری و سازمان بندی کلاس بهره گیری می کند .
از نظرجیمز براون
تکنولوژی آموزشی عبارت است از طراحی منظم سیستماتیک ، اجرا و ارزشیابی با استفاده از علومی چون ارتباطات وهنر و روانشناسی بخصوص مکاتب روانشناسی
نگاه جیمز براون با توجه به تعریف سیستماتیک از ارزش ویژه ای برخوردار است زیرا توجه به عملکردسیستم باعث می شود همواره یادگیری و یاددهی در غالب یک درون داد چرخه سیستم و برون داد مورد نظر و ارزیابی قرار گیرد.
از این طریق می توان مرحله به مرحله آموزش و یادگیری را مورد نظرو دقت قرار داد و معایب ومحاسن سیستم آموزش را مشخص نموده و نقاط قوت آن حفظ نموده و تکامل بخشید و نقاط ضعف آن را از بین برد تا سیستم به صورت بهینه به کار خود ادامه دهد .
معرفی اجزاء موجود در الگوی آموزشی جیمز براون :
1 – طراحی منظم سیستماتیک : منظور از طراحی منظم سیستماتیک مشخص نمودن اهداف آموزشی می باشد . این اهداف در آموزش شامل هدفهای کلی وجزئی و رفتاری هستند .
2 – اجرا : در بخش اجرای این الگو با شرایط ومنابع مواجه هستیم .
3 – ارزشیابی در الگوی جیمز براون شامل :
1 – 3 ارزشیابی رفتار ورودی « در شروع درس » برای تعیین « میزان دانسته های شاگردان»
2 – 3 ارزشیابی مرحله ای : « پس از پایان درس » برای « سنجش میزان یادگیری »
3 – 3 ارزشیابی پایانی : پایان دوره آموزش برای تعیین « میزان رسیدن به هدفهای کلی »
کاربرد علوم مختلف نظیر روانشناسی ، ارتباطات و هنر در تکنولوژی آموزشی
1 – روانشناسی : در علم تکنولوژی آموزشی به شرایط رشد ذهنی و جسمی افراد توجه شده و با در نظر گرفتن آمادگی انان برای یادگیری در زمینه های مختلف با انتخاب مکاتب مناسب یادگیری
( پیوند گرایی ، شناخت گرایی ، ساخت گرایی و …) مطالب درسی تدوین شده ، در اختیار فراگیران قرار می گیرد .
2 – ارتباطات : طراحی پیام های آموزشی ، به مشارکت گرفتن مخاطبان ، رفع موانع ارتباطی و …. از جمله موارد ارتباطی می باشد که در علم تکنولوژی آموزشی ازآنها برای ارسال - نفوذ و درک پیام های آموزشی استفاده می شود .
3 – هنر :تکنولوژی آموزشی با استفاده از خواص حواس در یادگیری ( بینایی %75 – شنوایی %13 – بویایی %3 – لامسه %6 – چشایی %3) و نیز تاثیر زیبایی در یادگیری با طراحی صحیح تصاویر از طریق هم آهنگی وتضاد در طرح و هارمونی دررنگ و انتخاب خطوط و زاویه بندی مناسب سعی دارد از طریق حس بینایی به % 75 تاثیر در یادگیری خود را نزدیک نماید . در کل علم تکنولوژی آموزشی قصد دارد از تمامی پدیده های علمی استفاده کرده تا امرشیرین یادگیری سریعتر اتفاق افتاده و دیر از دست برود .
" معیار " در سیستم آموزشی ما از طریق معیار متوجه می شویم که چقدر سیستم آموزش در کار خود موفق بوده است و اگر موفقیت سیستم با توجه به معیارهای بدست آمده « نمره دانش آموزان » راضی کننده نباشد در چرخه سیستم ( معلم ، کتاب ، وسایل ، فضا) به دنبال رفع مشکل گشته و آنرا مشخص نموده واز چرخه سیستم دور می نمائیم تا شرایط بهینه برای آموزش (یاددهی و یادگیری ) فراهم آید .
تعریف تکنولوزی تعلیم وتربیت از سوی انجمن تکنولوژی وارتباطات آموزشی در سال 1977
تکنولوزی آموزشی فرایندی است پیچیده ویکپارچه که به افراد .خط مشی ها.آراء.تدابیر و سازماندهی برای تحلیل مسائل .ابداع .به کارگیری ارزشیابی ومدیریت راه حل ها برای مسائل مربوط به همه جنبه های یادگیری انسان می پردازد .درet راه حل مسائل از همه منابع یادگیری که جهت نیل بدان طراحی.انتخاب وبه کار گرفته میشوند.اتخاذ می گردد.این منابع به عنوان پیام ها . افراد. مواد.تدابیر وفنون شناخته می شوند.
فرایندهای تحلیل مسائل وتدبیر .به کارگیری و ارزشیابی راه حل ها توسط edfاز طراحی.تولید.انتخاب.ارزشیابی .توشه آمایی.کاربرد وانتشار –کاربردشناسایی می شود.فرایندهای اداره یا منظم نمودن یک یا چندتای این عملکرد ها توسط emfشناسایی می شوند.از مدیریت سازمان ومدیریت پرسنل روابط میان این عناصر توسط قلمرو مدل etنشان داده می شوند.
تکنولوزی آموزشی رویکردی است در مورد اینکه چگونه مسائل یادگیری انسان شناسایی و حل می شوند.etرشته ای است که کاربرد فرایند پیچیده ویکپارچه برای حل مسائل یادگیری انسان می پردازد.
تکنولوزی آموزشی حرفه ای است که از تلاشی سازمان یافته برای کاربرد نظریه.مهارت فکری وکاربرد عملی ساخته شده است.
2-تکنولوزی آموزشی اغلب با<< تکنولوزی درآموزش اشتباه می شود.>>
تکنولوزی در آموزش عبارت است از کاربرد تکنولوزی برای هر یک از فرایندها به اجرای آموزش می پردازد وشامل این موارد می باشد: کاربرد تکنولوزی برای تغذیه .سلامتی .امور مالی .زمان بندی کردن.گزارش نمرات ودیگر فرایندهایی که آموزش را در دیگر موسسات حمایت می کند.
3- تکنولوزی آموزشی اغلب باتکنولوزی ارتباطات اشتباه می شود
(i(instructional technology ,educatin technology
it زیر مجموعه ای از et میباشد وبراین مفهوم مبتنی است که i زیر گروه e است. it فرایندی یکپارچه وپیچیده است که به افراد عقاید تدابیر .دستورالعمل ها وسازماندهی برای تحلیل مسائل وابداع .به کار گیری . ارزشیابی مدیریت راه حل های آن مسائل می پردازد. البته در موقعیت هایی که در آنها یادگیری یک فرایند کنترل شده وهدفمند لست. در it راه حل مسائل از شکل عناصر و اجزاء سیستم آموزشی اتخاذ می گردد که در طراحی. انتخاب و کاربرد پیش ساخت شده اند وبرای تکمیل سیستم آموزشی تلفیق شده اند . این عناصر به عنوان پیام ها.افراد.مواد.تدابیر.تکنیکها وزمینه ها شناسایی می شوند....
بنابراین کل it در میان شاخص های et وجود دارد. در حالیکه کل et در بین شاخص های it وجود ندارد. اگر it در کار است پس الزاما et هم هست.ولی عکس این امر صادق نیست.در et توسعه و مدیریت عملکردها حساب شده تر هستند چرا که آنها در منابع یادگیری بیشتری به کار میروند نسبت به وقتیکه فقط عناصر سیستم آموزشی مد نظر هستند. در مورد تکنولوزی آموزشی مد نظر قرار داده است این مقدمه را چنین تعریف می کند:<<به کارگیری دانش علمی ما در مورد یادگیری انسان برای تکالیف عملی و فرایند تدریس و تعلیم>>.
در سال 1977 انجمن مورد نظر این تعاریف را برای رشته تکنولوزی آموزشی ارائه ارائه نمود:<<تکنولوزی آموزشی (et) فرایندی است پیچیده و یکپارچه که به افراد .خط مشی ها. آراء تدابیر و سازمان ها برای حل مسائل وابداع .به کارگیری .ارزشیابی و مدیریت راه حل این مسائل در همه جنبه ها ی یادگیری انسان می پردازد.>>جدید ترین تعریف این انجمن از تکنولوزی آموزشی در سال 1994 ارائه شده است وبیان میدارد که :<<تکنولوزی آموزشی رویکرد طراحی .تولید . کاربرد. مدیریت وارزشیابی فرایندها و منابع یادگیراست >>(سیلزوریچی 1994 ).
در ادامه مطالب نگاهی به تغییرات و یا جنبش های اصلی در رشته تکنولوزی آموزشی ارائه شده است:
قبل از دهه 1920 :ارزیابی وآزمون جنبش
دهه 1920 :نشانه های تکنولوزی در حال پیشرفت .جنبش <<آموزش دیداری>>.زمانیکه تصاویر و تصاویر متحرک مورد استفاده قرار می گرفت تا واقعیت را به کلاس درس ببرد(هوبان).
جنبش یادگیری مبتنی بر اهداف و جنبش آموزش انفرادی(...)
دهه 1930: جنبش اهداف رفتاری(رالف تایلر)
دهه 1940:رسانه آموزشی وd & r(بازنگری وسایل دیداری برای کارآموزیها در جنگ)
دهه 1950 :آموزش برنامه ای (اسکینر) وتحلیل تلیف (بلوم)
دهه 1960 :حرفه ای سازی رشته دیداری شنیدانی (جیمز فین)
دهه 1970 : مدل های IDوMaturation(رسش)(اندرو و گارسون)
دهه 1980 : رشد وتوسعه میکرو کامپیوترها(آموزش مبتنی بر کامپیوتر وشبکه)
رشد وتوسعه سیستم های حمایت کنند از عملکرد الکترونیکی رشد وتوسعه تکنولوزی عملکردی (گیلبرت.هارس. ...)
۷- تکنولوزی آموزشی رشته ای است که در کل آموزش برون در نظر گرفتن موضوع آن رسوخ می کند.چه باید کرد تا تاثیر تکنولوزی آموزشی بر آموزش عالی را افزایش دهیم؟
اعضای هیات علمی و فارغ التحصیلان رشته تکنولوزی آموزشی باید فرصتهای بیشتری را برای مشارکت ویاری رساندن به توسعه دهندگان فرایندها و بازده های آموزشی (معلمین. مدیران .کارآموزان. ....)در زمینه های آموزش کودکستان تا متوسطه .تجارتی ودولتی جستجو کنند.تحقیقات وانتشار اطلاعات مربوط به مزایای تکنولوزی آموزشی را ادامه دهید. در مورد کنفرانس ها سعی کنید که در کنفرانس هایی هم که به طور غیر مستقیم به این رشته مربوط میشود شرکت کنید.
هیات علمی در بخش کنولوزی آموزشی لازم است که اصول این رشته را در کلاس هایشان به کارگیرند وتمرین کنند.آخرین فناوریها و نقش آنها در فرایندهای یادگیری آموزش و کارآموزی را باید به کار بگیرید وارزشیابی کنید.
قابلیت هایی نظیر آموزش از راه دور چند رسانه ای طراحی آموزشی ارزشیابی و...راتوسعه دهید.
آموزش سنتی ( ترميم يا تغيير )
بسياری از سئوالات کارشناسان و متخصصان در زمينه آموزش براين محور استوار است که چگونه می توان بدون خدشه دار کردن سنت و فرهنگ ، ابزارها و تکنولوژی های نوين آموزشی را بکار بست .این سئوال را باید به روشی غیر مستقیم پاسخ گفت . به عبارت بهتر باید با بهره گیری از روش ها و ابزار های نوین به ترمیم کاستی ها و نقص های روش های سنتی پرداخت . مولوی چندین قرن پیش گفته است :
چون که با کودک سر و کارت فتاد
هم زبان کودکی باید گشاد .
به اعتباری توانایی ها و پتانسیل های خلاق این تکنولوژی ها به گونه ای است که به هیچ عنوان سنت را محدود نمی کند .
به اعتباری توانایی ها و پتانسیل های خلاق این تکنولوزی ها به گونه ای است که به هیچ عنوان سنت را محدود نمی کند .
یکی از این پتانسیل ها ی خلاق بهره گیری از وبلاگ ها در آموزش می باشد . چه آموزش های حقیقی و چه آموزش های مجازی .بعنوان مثال می توان در دروس مربوط به کامپیوتر در بخش عملی دانش آموزان را به طراحی و ایجاد وبلاگ ها تشویق نمود . از آن پس برای بخش تحقیق یا فعالیت های کلاسی دروس دیگر می توان از دانش آموزان خواست تا یافته های خود را به طور خلاصه بر روی وبلاگ ها قرار داد . هرکدام از دانش آموزان می توانند با مبادله اطلاعات از این طریق و همچنین ارتباط با یکدیگر از طریق بخش نظر بدین وبلاگ ها با اشتیاق مضاعف به یادگیری تشویق شوند . از آنجا که دانش آموزان به تکنولوپی های جدید بسیار علاقه نشان می دهند و قدرت جذابیت این رسانه ها این علاقه مندی را تشدید کرده است&سرعت و میزان یادگیری افزایش خواهد یافت .
الکترونيک و صنعت آموزش
اگر روزی الکترونيک از صنعت آموزش جدا شود چه اتفاقی خواهد افتاد ؟
سال ها پيش زمانی که به مدرسه می رفتيم يکی از موضوعات انشا اين بود که « فرض کنيد يک روز همه مردم حافظه خود را از دست بدهند ، آيا می توانيد آن روز را وصف کنيد ؟»
بسيار فکر کرديم ،
با دوستانمان مشورت کرديم ،
خود را فردی بی حافظه تصور کرديم ،
با خود انديشيديم که در اين صورت چه حوادثی ممکن است به وقوع پيوندد.
همه آنچه را که ديروز با نداشتن حافظه تصور می کرديم ، امروزه با جدا کردن الکترونيک از آموزش شاهد آن خواهيم بود .
الکترونيک با آموزش پيوندی جاودانه بسته است همانگونه که حافظه انسان تا دم مرگ با اوست .
رسانه های الکترونيکی ، رايانه ها ، آزمايشگاه ها اعم از آزمايشگاه های حقيقی ، مجازی و نرم افزاری ، آزمايشگاه های زبان و ... ،
ماشين حساب ها ، تابلو های هوشمند ،تابلو های الکترونيکی غير هوشمند ، پرژکتورها ،
نرم افزار های چند رسانه ای و ... همه و همه نمونه های بارزی از پيوند الکترونيک با آموزش است که آموزش را به صنعتی پيشرو تبديل کرده است
در گذشته رياضيات را ام العلم می دانستند . اغراق نيست اگر امروزه الکترونيک را ام العلوم بدانيم .
زيرا هيچ يک از حوزه های دانش و معرفت بشری برای بقا و پيشرفت خود از صنعت الکترونيک بی نياز نيست .
از تکنولوژی های نوين چه انتظاری داريم ؟
آموزش و پرورش به طور شتابزده ای به توسعه تکنولوژی های جديد روی آورده است .توليد کتاب های الکترونيکی آغاز شده است بسياری از معلمان تحت آموزش قرار گرفته اند تا با تکنولوژی اطلاعات اشنا شوند .مدارس اندک اندک به کامپيوتر و اينترنت تجهيز می شوند . تبليغات زيادی در اين مورد صورت گرفته است . نرم افزارهای آموزشی و کمک آموزشي توليد و تکثير شده اند . هزينه های سنگينی صرف اين اقدامات شده و می شود .سايت های متعددی راه اندازی شده است . اطلاعات زيادی از جايی به جای ديگر انتقال داده شده و يا در سايت ها وارد می شود . خبرها به سرعت پخش می شوند .اما...
اما سئوالی که هنوز برای بسياری بی جواب مانده است اين است که ما در توليد دانش چه سهمی داشته ايم ؟
با اطلاع از تکنولوژی اطلاعات چه اطلاعاتی را می خواهيم به دنيا منتقل کنيم ؟
چه اندازه در توسعه تحقيقات آموزشی و پرورشی نقش داشته ايم ؟
چگونه به کمک روش های نوين آموزشی می توانيم توليد کننده دانش و مصرف کننده دانش خود باشيم ؟
معلمات در پذيرش و تحولات آموزشی و يادگيری چه نقشی دارند؟
هدف چيست و می خواهيم به کجا برسيم ؟
تکنولوژی اطلاعات به همان نسبت که ابزار بسيار مفيدی در توسعه و انتقال دانش بشری است
ابزاری خطرناک برای مصرف گرايی و رکود انديشه ها نيز هست . اگر در بستر سازی فرهنگی و ايجاد انگيزه های قوی تلاش نکنيم ، تيغی خواهد بود در دست زنگی مست !
کمی بينديشيم و توانايی های جوانان را باور کنيم . چرا که بها دادن به جوان و توانايی های اوست که شوق پيشرفت را در وی بيشتر ميکند . آنگاه خواهيم توانست ماحصل يافته های آنان را در سايت ها وارد کرده و اندکی در راه توليد اطلاعات گام برداريم .
يکی از اين گام ها برگزاری مسابقات طراحی و توليد مواد آموزشی و کمک آموزشی از سوی اين کارشناسی بوده است در اين مسابقات که به طور چشمگيری از آن استقبال شد زمينه را برای باروری انديشه های جوانان فراهم کرد .طرح های ارزشمندی بدست ما رسيد که به تعداد زيادی از آنان هزينه توليد پرداخت گرديد .
گام ديگری که در اين زمينه برداشته شد اين بود که مسابقات کشوری علمی -آزمايشگاهی و رايانه ایبه نحو مطلوبی در شيراز در سطح استانی و توسط اين کارشناسی برگزار گرديد . هم اکنون نيز مناطق ، شرکت کنندگان و معلمين آنان با بازخوردهای مثبت خود علاوه بر اعلام علاقه مندی و رضايت خود ، ما را مورد تاييد و تشوق قرار داده اند .اين بازخورد ما و جوانان را در ادامه راه دلگرم تر کرده است .
اميدواريم با ادامه هرچه مطلوب تر اين گونه فعاليت ها بيشتر و بيشتر بتوانيم بسترهای فرهنگی و علمی لازم را برای استفاده مطلوب تر از تکنولوژی های جديد ايجاد کنيم .
مدرسه از گذشته تا امروز
سالهايی نه چندان دور مردم برای يادگيری به مکتب خانه ها می رفتند . در آن جا بر روی زمين می نشستند و در اطراف مدرس حلقه می زدند.چند سالی گذشتو مکتب دار مقام بهتری پيدا کرد به طوری که او تنها بر روی صندلی می نشست . در آن زمان مردمی که برای يادگيری به مکتب می رفتند هرگز تصور نمی کردند که روزی بتوانند بر جای او تکيه بزنند . باز هم زمان گذشت . تا اين که اندک اندک مکتب خانه ها به مدرسه تغيير نام داد و نيمکت وارد مدرسه شد . شايد در آن زمان اولين دانش آموزانی که بر روی نيمکت ها نشستند از شادی در پوست خود نمی گنجيدند . به مرور زمان و با پيش آمدن مشکلاتی نيمکت ها از يکديگر جدا شد ونیکت ها جای خود را به صندلی های انفرادی دادند. سرعت پیشرفت بکارگیری کامپیوتر در آموزش و ورود آنها به مدارس هم اکنون شیوه معماری مدارس را به شدت تحت تاثیر قرار داده است . صندلی های امروزی به مرور جای خود را به میز های کامپیوتر اختصاصی خواهد داد . مدارس جدید دیگر نیازی به صندلی های کنونی نخواهند داشت .یک میز و يک دستگاه کامپيوتر جای معلم ،دفتر ،کتاب ، خط کش ،قلم،ماشين حساب،حتی کتابخانه و همه لوازم التحرير مورد نياز دانش آموز را خواهد گرفت.آيا برای مدارس و آموزش های مجازی آمادگی لازم را پيدا کرده ايد ؟
e-learning
پيشرفت سريع علم و تکنولوژی چنان است که کندروان را در هاله ای از گرد و خاک بر جای می گذارد . بنا بر اين راز بقای جوامع در اين است که در حد توان خود را با اين پيشرفت سازگار کنند .در زمينه آموزش و يادگيری نيز وضع از اين هم بغرنج تر است .دانش آموزان با دنيايی از علاقه و استعداد و شوق شناختن فناوری ها پا به مدرسه می گذارند . اما بايد پرسيد که در اين مکان مقدس تا چه اندازه به اين آرزوهای طلايی دست می يابند ؟در مدارس ابتدايی چنين می پندارند که هنوز کودکند، در مدارس راهنمايی در انتظار کمک های مردم یا دولت زمان می گذرد و دانش آموز عقب مانده از قافله پيشرفت ، در روياهای دست نيافتنی خود دست و پا می زند . طبيعی است که در دبيرستان اگر با ادامه چنين وضعی روبرو شود از درس و مدرسه و تحصيل بيزار می شود .اما همين قافله پيشرفت بشری برای اينان نيز چاره ای انديشيده است :
يادگيری در هر زمان ، هر مکان و برای همه .
اين مهم چگونه تحقق می يابد و تحت چه شرايطی رويای ديرينه دانش آموزان واقعی تحقق می يابد ؟e-learning يا آموزش مجازی راه حل تازه ای است که پيش روی دانش آموزان است.
از طريق آموزش مجازی اين امکان در اختيار دانش آموزان قرار دارد که در هر رشته ، هر زمينه و هر دانشگاه يا مرکز آموزشی که بخواهند به يادگيری و تحصيل علم ادامه دهند .مدارس مجازی ، کلاس های مجازی ، دانشگاه های مجازی و در يک کلمه عصر يادگيری مجازی ؛ امکانات خارق العاده ای را در پيش روی نظام های آموزشی قرار داده است تا به صورتی بهينه بتوانند سرمايه های خود را در اين راستا بکار گيرند . بعنوان مثال از يک کلاس معمولی حد اکثر ۳۰ تا ۴۰ دانش آموز می توانند استفاده کنند . در حالی که از یک کلاس مجازی همزمان می توانند میلیون ها نفر استفاده کرده و آموزش ببینند . این نکته تنها یک گوشه ناچیز از امکانات و توانایی های آموزش های مجازی است . آیا ارزش سرمایه گذاری را دارد ؟
تکنولوژی اطلاعات
مقارن با رشد بی رویه دانش در عصر اطلاعات ، دانش به ابزاری برای بقا و دوام تبديل شده است . هر کشوری که نتولند با توليد دانش رقبا را از صحنه بدر کند ،محکوم به فناست .
ديويد وارن مدير آموزش IBM می گوید :
بشر در سال های آینده به طور دائم باید در حال یادگیری باشد به طوری که این مسئله به مهمترین چالش و مسئله زندگی مردم تبدیل خواهد شد .بنا بر این لازم است تا برای زندگی در چنین زمانی و همچنین ییروزی بر این موانع با ابزارهای یادگیری مادام العمرآشنا گردید . علاوه بر آن بدست آوردن اطلاعات و قرار گرفتن در معرض جدیدترین آنها زمینه ساز زندگی در آینده خواهد بود.
بهترین تصمیمات با بیشترین اطلاعات ممکن خواهد بود . اطلاعات گم شده ی بشر دیروز بود . این در حالی است که همین اطلاعات آب حیاط بشر فردا خواهد شد .
تجهيزات کمک آموزشی الکترونيکی و رايانه ای
همان گونه که از عنوان تقسيم بندی پيدا است اين دسته از رسانه ها بر اساس برنامه های کامپيوتری يا نيروی الکتريکی کار می کنند .بنا بر اين ابتدا از تجهيزات کامپيوتری شروع می کنيم :
کامپيوتر و اجزائ آن :
مانيتور(monitor)
کيس (case)
صفحه کليد (key board)
بلندگو (speaker)
موشواره (mouse)
نرم افزارهای مورد نياز(benefit software )
دوربين ديجيتالی (digital camera)
ويدئوپرژکتور(video projector)
فلکس کم (felexcam)
کپی برد (copy board)
ويژواليدزر (visuallidser)
ويدئوسي دی (videocd)
تقسيم بندی تجهيزات آموزشی
زمانی تلفن تلفن بود و تلويزيون تلويزيون . زمانی قلم فقط قلم بود و ماشين حساب فقط يک ماشين حساب . اما امروزه به دليل پيشرفت سريع علم و تکنولوژی روياها و آرزوهای بشر رنگ واقعيت به خود گرفته است .امروزه يک تلفن هم نمايشگر اطلاعات مورد نياز است و هم ساعت و هم ماشين حساب . هم ساعت زنگ دار است و هم تقويم . حتی اخيرا تلفن های همراه به دوربين فيلمبرداری کوچکی مجهز شده است که هم فرستنده اند و هم گيرنده . يعنی قادرند تصوير استفاده کنندگان را بر روی صفحه کوچک خود نمايش دهند .لذاشايد تقسيم بندی کردن تجهيزات بر اساس آنچه که تاکنون در کتابهای مرتبط می خوانديم اعتبار خود را از دست داده باشد .به عنوان مثال تقسيم بندی کردن به تجهيزات ديداری ، شنيداری و نوشتاری يا نورتاب و غيرنورتاب را در نظر بگيريد . متون نوشتاری سنتی ديگر امروزه از حالت ساده خارج شده و به فرامتن ها تبديل شده اند . کاغذ ها جای خود را به دفترچه های الکترونيکی داده اند . به طوری که پيش بينی کرده اند که تا سال ۲۰۱۸ روزنامه های سنتی و کاغذی به کلی منسوخ شوند .با اين وصف کتاب را بايد در کدام يک از طبقات فوق جای دهيم . بنا بر اين به طور ساده و اجمالی تجهيزات آموزشی و کمک آموزشی را به دو دسته :
۱ - تجهيزات و ابزار های الکترونيکی و رايانه ای
۲ - تجهيزات و ابزارهای غير الکترونيکی و غير رايانه ای
تقسيم می کنيم . بر اساس اين تقسيم بندی هر وسيله ای که در آن از نيروی برق يا قطعات الکترونيکی استفاده شده باشد ، در دسته اول جای می گيرد و هر وسيله ای که در آ از مواد ديگری بجز برق و رايانه استفاده شده باشد ، در دسته دوم جای می گيرد .
پيامدهای تکنولوژی آموزشی
عمده ترين تکنيک هايی که در حيطه مهارت های شناختی و رفتاری قرار دارد و بر ياد دهی و يادگيری اثر می گذارد عبارتند از :
رفتار معلم در چگونه نگاه کردن به دانش آموز
لحن کلام معلم در برخورد با دانش آموز
حالات روحی معلم در ايجاد جو مطلوب يادگيری
مهارت ايجاد انگيزه در يادگيرندگان
آگاهی از توانايی ها و ميزان درک دانش آموزان يا به عبارت ديگر مخاطب شناسی
کاهش توقعات نابجا
انتظارات بی اساس معلم در اجبار دانش آموزان به حفظ مطالب بدون توجه به کارايی آنها
مهارت تقويت خلاقيت در دانش آموزان
آگاهی از روانشناسی شناختی و فراشناختی
دومين شاخه علم تکنولوژی آموزشی بعد ابزاری آن است . در اين ديدگاه علم تکنولوژی آموزشی به مجموعه ابزارها و تجهيزاتی اطلاق می گردد که سبب تسهيل فرايند يادگيری می شود .برخی از عمده ترين تاثيرات بکارگيری مواد و ابزار آموزشی و کمک آموزشی به قرار زير می باشد :
۱ - کاستن از ميزان مصرف انرژی معلم و پيشگيری از خستگی مفرط
۲ - کاستن از سخنرانی و افزودن به تجارب يادگيری دانش آموزان
۳ - خروج کلاس از يکنواختی روش های تدريس سنتی و معلم محوری
۴ - کسب تجربه عینی و واقعیتوسط دانش آموزان و در نتیجه تعمیق یادگیری
۵ - افزایش مهارت های حرکتی و فعالیت های بدنی دانش آموزان و مصرف انرژی روانی آنها
۶ - تقویت یادگیری با دو مغز زیرا دست انسان مغز دوم اوست
۷ - افزایش بهره وری کلاس در نتیجه استفاده بهینه از زمان کلاسی
۸ - درگیر شدن فراگیران با فرایند یادگیری
۹ - پیاده کردن روش های مورد علاقه دانش آموزان
۱۰ -علاقه مندی بیشتر دانش آموزان به کلاس و معلم
۱۱ - یادگیری مبانی اولیه رسانه سناسی و نحوه کاربرد آنها
۱۲ - درک عمقی پدیده ها و روابطی که به صورت عینی و یا با چشم غیر مسلح قابل دریافت نیستند
۱۳ - مشاهده بی خطر حوادث و وقایعی که مشاهده واقعی آنها خطرناک است
۱۴ - ایجاد جذابیت برای نسل جدید که علاقه مندند مطابق پیشرفت های روز به پیش روند
۱۵ - ایجاد حس مشارکت در مالکیت بیت المال و احترام به حقوق دیگران در استفاده از رسانه های جمعی و تجهیزات
تکنولوژی اطلاعات چيست ؟
اجازه دهيد پيش از پرداختن به تعريف تکنولوژی اطلاعات کمی به عقب برگرديم و تاريخچه اطلاع رسانی را با هم مرور کنيم .
در زمان های دور که هنوز سيستم های رايانه ای در اختيار عموم قرار نداشت ٬ دانشگاه ها و کتابخانه ها برای طبقه بندی اطلاعات از روش های دستی و بر مبنای نام نویسنده٬ موضوع ٬نام کتاب و يا ويژگی های ديگر استفاده می کردند. تا اين که ديويی سيستم دهدهی خود را ارائه داد.اين قانون ديويي کار طبقه بندی و دسترسی به اطلاعات را بسيار ساده کرد . اما مشکل عمده ديگری که وجود داشت دسترسی به کتاب ها در مناطق دورتر بود . هرچند که اختراع تلفن توانسته بود تا حدودی بر انتقال اطلاعات فائق ايد اما فقط برای اطلاعاتی با حجم کم قابل استفاده بود . علاوه بر آن انتقال اطلاعات متنی يا تصويری نيز از طريق تلفن مقدور نبود . اختراع دورنگار يا فاکس تحول بزرگی را در اين راستا ايجاد کرد . اما همچنان مشکل عمده انتقال اطلاعات با ججم زياد لاينحل مانده بود .شايد بپرسيد که پست می تواند هر مقدار اطلاعات را در ظرف چند روز انتقال دهد . اما مسئله اينجاست که بسياری از مطالبی که مرجع بوده و يا گران هستند و تنها يک نسخه از آنها موجود است و امکان بيرون بردن آنها و کپی برداری از آنها نيست ٬ چگونه می توانست در دسترس همه افرادی که نياز دارند ٬ آن هم در کمترين زمان ممکن قرار گيرد ؟
تکنيک های ابزاری
علم تکنولوژی آموزشی به طور عمده با يادگيری سروکار دارد . از اينرو بدنبال راه هايی است که بتواند در کنار روش های تدريس کارآيی و اثر بخشی آنها را بالا برده و بر روند آموزش تاثير مطلوبی داشته باشد.
در اين مسير تکنولوژی آموزشی استفاده از انواع ابزارها و تجهيزات آموزشی و کمک آموزشی را به خدمت می گيرد . انشاالله در اين صفحه سعی خواهيم کرد تا شما را با انواع تجهيزات آموزشی و کمک آموزشی آشنا کنيم .
برای طبقه بندی اين تجهيزات از زمان های پيشين تا کنون متخصصين اين رشته طبقه بندی های مختلفی را ارائه داده اند .از جمله می توان به به ساده و پيچيده ،ديداری و شنيداری ،نورتاب و غير نورتاب و موارد مشابه اشاره کرد . اما امروزه می بينيم که به عنوان مثال تلفن ديگر يک تلفن ساده نيست . تقويم ،دفترچه يادداشت،ساعت،کورنومتر ،زنگ و بسياری امکانات ديگر نيز هست.حال بايد این وسيله را در کدام يک از طبقات و دسته بنديهای تجهيزات قرار داد ؟شنيداری؟ خير زيرا تصويری هم هست .
بنا بر اين لازم است تا با توجه به پيشرفت های بشری نوع جديدی از دسته بندی ارائه شود.
در اينجا جهت سهولت درک آنها ، تجهیزات را به دو دسته الکترونيکی - رايانه ای و غير الکترونيکي و غير رايانه اي تقسیم مي کنيم .
تجهيزات غير الکترونيکی و غير رايانه اي عبارتند از :
تصاوير
کتب و نشريات سنتي
چارت ها
مدلها
مولاژ ها
ماکت ها
نمودارها
جداول
تلق های شفاف
عکس ها و کاريکاتور ها
کيت هاي آموزشي
لوازم غير الکترونيکي آزمايشگاهي
تکنيک های شناختی
فناوری آموزشی در کل به معنای بکار گيری يافته های علمی در زمينه آموزش در مراحل مختلف آموزش و يادگيری می باشد تا از اين طريق سبب ايجاد تغييرات مطلوب در فرايند تدريس شده و سبب جذب هرچه بيشتر فراگيران به مطالعه و يادگيری گردد .
یکی از پیشنهادات ما این است که قبل از هر چیز معلم باید خود را با علم روز تجهیز کند . خصوصا علومی که به رشته مورد تدریسش مربوط باشد .در این زمینه مطالعه جدی ماهنامه رشد تکنولوژی آموزشی می تواند کاملا مفید باشد . اما بیشتر معلمان می گویند که وقتی می خواهیم کتاب یا مجله ای را بخوانیم خوابمان می گیرد . دوستان عزیز برای حل این مشکل ابتدا از مقدار کم و مطالب جذاب شروع کنید .سرفصل ها و عناوین خبری را بصورت گذرا مطالعه کنید تا اندک اندک به مطالعه عادت کنید .به یاد داشته باشید که هر کاری را باید با گام های کوچک آغاز کرد . یادآوری این نکته نیز ضروری است که حضرت علی علیه السلام می فرمایند :هر کس قدم در راهی می گذارد نیمی از راه را طی کرده است .